مصاحبه ناصر كرمي و اسدالله افلاكي با دكتر فاطمه واعظ جوادي حقيقتاً معركه است. اسدالله افلاكي را نه حضوري كه تلفني مي شناسم و دكتر كرمي هم البته در ايام ايرانشهر سردبيرمان بود. هر دو از روزنامه نگاران پخته اي كه سالها خاك همشهري را خورده اند و هر دو از كارشناسان خبره محيط زيست در مطبوعات. بگذريم از ناصر كرمي كه دستي هم بر قلم دارد و اهل داستان و رمان هم هست. مصاحبه واقعاً خواندني است. دو روزنامه نگار كهنه كار رندانه و هوشمندانه تناقضات و تعارضات فراوان دولت نهم را رو كرده اند. بايد دست مريزاد گفت به اين هر دو و از خانم واعظ جوادي هم تشكر كرد كه اجازه داده است تا بدون سانسور حرفهايش چاپ شود.
آن چه در اين مصاحبه بيش از هر مبحث ديگر خنده بر لب خواننده جاري مي سازد، نه پاسخ هاي غير كارشناسانه و اغلب نامرتبط رئيس سازمان حفاظت از محيط زيست كل كشور كه تعارضات فاحش و تناقضاتي است كه اين تازه مدير زمين شناس، از روند تصميم گيري هاي دولت نهم ( لااقل در عرصه هاي زيست محيطي ) بر ملا مي كند.
او بي آنكه بداند شعار زدگي ها را رو مي كند و از سطحي بودن تصميمات غير كارشناسي دولت پرده بر مي دارد. و اين حادثه نه در اوج گفت و گو كه در همان آغاز اتفاق مي افتد. جاييكه پرسشگران از او درباره قول مساعد دولت براي ساخت 3 مجتمع پتروشيمي در يزد مي پرسند و واعظ جوادي بي آنكه بداند تناقضات فاحش و غير قابل كتمان را رو مي كند. او مي گويد: " در بسياري از نقاط وقتي بحث شد آقاي دكتر (رئيسجمهوري) به صراحت اعلام كرد همه مكلفيد ملاحظات زيستمحيطي را رعايت كنيد. بارها توي دولت،ايشان گفتهاند صدر و ذيل مصوبات را بنويسيد با ملاحظات زيستمحيطي و اين ميبايست براي همه شما تكليف باشد و حقيقتا هم همين طور است. "
سئوال اما اينجاست كه فرمايش دولت و قول مساعد او يا عملياتي هست يا نيست. اگر عملياتي هست كه لابد هست، پس ديگر رعايت ملاحظات زيست محيطي ديگر چه صيغه اي است؟ و اگر رعايت مصالح زيست محيطي براي دولت اصل و اساس است، كه لابد هست، پس رعايت ملاحظات زيست محيطي چگونه ممكن است اتفاق بيافتد؟
لابد شما هم مي دانيد كه تاسيس يك مجتمع پتروشيمي نيازمند مقادير متنابهي آب شيرين است. حال سئوال اساسي اينجاست كه دولت آب شيرين مورد نياز براي احداث و راه اندازي اين سه مجتمع را از كجا و كدام منبع آن هم در شهر كويري يزد مي خواهد تامين كند؟ از طريق منابع زير زميني يا مثلاً آب رودخانه زاينده رود؟ كه هر دوي اينها براي طبيعت درد سر ساز است. پس مي توان چنين نتيجه گرفت كه دولت براي حل معضل بيكاري در يزد چاره اي جز عدم ملاحظه طبيعت ندارد. اين وسط اجراي صدر و ذيل مصوبات با رعايت ملاحظات زيست محيطي را من يكي كه متوجه نشدم. شما را نمي دانم.
به نظرم اوج مصاحبه در حكايت درس اخلاق و درس توسعه پايدار است كه واعظ جوادي بي آنكه بداند چه ضربه اي از مصاحبه شوندگان خورده است جوابي تعجب برانگيز مي دهد. خودتان سئوال و جواب را بخوانيد:
سئوال: شده در هيات دولت به اين نتيجه برسيد كه همان طوري كه يك فردي ميآيد درس اخلاق ميدهد و استاد اخلاق هيات دولت است يك فردي هم بيايد مبحث توسعه پايدار را درس بدهد؟
جواب: آن بحث، بحث اين است كه دائم نگاه ما را نگاه توحيدي بكند.
- انشاءالله.
- و اين كه توي عملمان اگر خدا را در نظر داشته باشيم خدا همه چيز را به ميزان و نظم آفريده و ما اجازه برهم زدنش را نداريم. شايد كلمه توسعه را استفاده نكردند ولي كلمه رعايت اصول الهي را خيلي توصيه كردند.
- يعني شما فكر ميكنيد در همان درس اخلاق و در دل آن، مبحث توسعه پايدار هم هست؟
- توي دلش هست اصلا نگاه توحيدي در دلش هست، شما وقتي نگاه ميكنيد به اصل عدم ضرر در اسلام، شما اجازه نداريد ضرري بزنيد و ضرري ببينيد.
ماجرا وقتي شكل فكاهي به خودش مي گيرد كه فاطمه واعظ جوادي كه جوابهاي غيركارشناسانه اش هر اهل فني را به هيجان مي آورد شروع به دفاع از عملكرد دولت نهم مي كند و در شرايطي كه در چند سئوال قبل تر از سئوال كنندگان خواسته تا فقط سئوال زيست محيطي بپرسند، اين شرط را فراموش مي كند و از سفرهاي استاني ذكر خيري به ميان مي آورد بدترين دفاع را از دولت نهم مي كند. دفاعي كه بيشتر دستمايه خنده و خنديدن را براي خواننده فراهم مي آورد. خودتان بخوانيد و قضاوت كنيد:
سئوال: شبههاي است بسيار بدبينانه. البته اين نظر ما نيست و آن اينكه اساسا يك جور نگرش – من ميخواهم يك واژه نرم براي آن به كار ببرم – براي دولت نهم وجود دارد و آن هم اين است كه راي تودههاي محروم دور دست اين قدر مهم است كه عملا دولت دارد هزينه توسعه را از محيطزيست ميپردازد. يعني جاده ميكشد با سد موافقت ميكند، با پالايشگاه موافقت ميكند و كارهايي اين شكلي كه عمده آنها ارزيابي زيستمحيطي ندارد. عمده آنها در طرح هاي آمايش سرزميني استان ها پيشبيني نشده و عمدهاش كاربرد سياسي كوتاهمدت دارد.
جواب: اين درست نيست واقعا درست نيست. جدا ميگويم. شما به مصوبات هيات دولت يك نگاهي بكنيد، خواهش ميكنم به عنوان يك خبرنگار. چرا كه بايد به مردم درست اطلاعرساني بكنيد. شما مصوبات دور اول سفر رئيسجمهوري به استان ها را نگاه كنيد ببينيد چند تا از مصوبات، وزارت نيرو را مكلف كرده به احداث تصفيهخانه فاضلاب انساني. اين يعني چه. اين نهايتش يعني حفظ محيط زيست؛ بهخصوص در استانهاي شمالي. براي مديريت زباله، يادم هست براي استان مازندران توي يك بند 2 ميليارد تومان در نظر گرفتند كه زبالهها ساماندهي بشود.
اينها حاصل سفر استاني دولت به آنجا بود. الان برنامه دولت روي اين هست. بهخصوص در استانهاي شمال و خوزستان دولت برنامه عملياتي گذاشته. تصفيهخانه فاضلاب انساني رشت و بندرانزلي راهاندازي شد.
سئوال: خانم دكتر كدام پروژه بزرگ اقتصادي را صرفا به خاطر مغايرت آن با هنجارهاي زيست محيطي تعطيل كردهايد؟
جواب: تعطيل؟ تعطيلي نداشتيم.
خلاصه كه گل كاشته اند ناصر كرمي و اسدالله افلاكي، هر دو. پيشنهاد مي كنم براي آشنايي بيشتر با نظرات كارشناسي دولت خودتان متن مصاحبه را بخوانيد و لذت ببريد. از همين جا و به همين وسيله هم دست مريزاد مي گويم به دكتر ناصر كرمي و اسدالله افلاكي.
